Bamiyan province

معرفی بامیان

بامیان در جنوب کوههای هندو کش وشمال کوههای بابا در مرکز افغانستان ودر ارتفاع سه هزار متری از سطح بحر موقعیت دارد. اين ولايت دارای مدنیت دیرینه است و در نقشه «بنداهش» به نام «بامیکان » ودر آثار مربوط به قرن پنجم قبل از میلاد به نام «فان یانگ»یاد شده است. درروایت «هیوان تسنگ»سیاح معروف چینايى در سال ٦٣٢ میلادی آنرا« فان ین نا » خوانده شده است . باميان یکی از باستانى ترین ولایات افغانستان است که دو مجسمۀ مخروبۀبودا و بند امير( اولين پارک ملى افغانستان) بر تاريخى بودن آن دلالت مى کند. اين ولايت زمستان نهايت سرد و برفگير و بهار و تابستان معتدل و خوشگوار داردو سرد ترین ولسوالی آن پنجاب است.وسعت بامیان تقریباً ١٨٠٢٩ کیلومتر مربع است که ٢٦/٢ درصد از وسعت کل کشور را در بر میگیرد. این ولایت در ارتفاع ٢٥٠٠ متری از سطح دریا وبین خطوط ٦٧ درجه ٢٩ دقیقه و٤١ثانیه طول البلد شرقی ٣٤ درجه دقیقه و٢٢ ثانیه عرض البلد شمالی قراردارد ٣٣


Image

فرهنگ

در بامیان بيش از ١٩٠٠ محراب مسجد وتکیه خانه وجود دارد که مردم از آن به عنوان محل عبادات و مراسم مذهبی استفاده میکنند. بدون دو مذهب اهل تشیع واهل تسنن هیچ مذهبی در این ولایت وجود دارد و تمامی شهروندان و ساکنان بامیان معتقد و پيرو دین مقدس اسلام اند. باميان عنعنات بخصوص هزاره گى خود را نيز دارد. پشپو که بيشتر به صورت گروهی اجراء ميشود وشبيه اتن ملى است،يک نوع رقص قدیمی و محلی در مناطق مرکزى "هزاره جات" بوده که در برخى مناطق، توام با شعرخوانی محلی و به عنوان رقص، در عروسی ها مورد استفادۀ مردم قرار ميگيرد. طريق انجام اين رقص، طورى است که ابتداء دستمال های گل سيب را به هردو دست گرفته، گاهی يک دست را و زمانى دست ديگر را پايين می آورند. همزمان کمر را نيز به سوی زمين خم و راست می کنند. با درآوردن صدای مانند پشپو، پشپو بازی ادامه داده ميشود. بعد از اجرای اولين گام، از اين بازی ها يکی دوقدم پيشاپيش داماد وعروس که بالای اسپ سواراند؛ حرکت نموده و يا به صورت حلقه، در خانه دورعروس مى چرخند و يا اين بازى، در مسير راهى که داماد وعروس در حرکت ميباشند؛ پيشا عروس و داماد ادامه می يابد. پيش


آبدات تاریخی

مجسمه های تخریب شده بودا بند امير، شهرغلغله،شهرضحاک، چهل برج، درۀ اژدار، منطقۀ فيروزبهار، استوپۀ کليگان و قلعه هاى "چهل برج" گوهرگين، کافرى و چهل دختران، چهل ستون، شهر شاهی ساحات ديگر تاريخى و باستانى باميان است که توجه سياحان داخلى و خارجى را بخود جلب نموده و سالانه دولت و مردم از درک توريزم، عوايد خوب بدست مى آورند.

مجسمه هاى بودا که قدامت ١٦٠٠ ساله داشته و يکى از شاهکار هاى زمان بوديزم است، در زمان حکومت طالبان(١١مارچ ٢٠٠١ ميلادى )، تحت اين نام که موجوديت بُت به معناى شرک است، در پی دو شبانه روز حملۀ متواترو آتشباری سنگين، منهدم گرديدند.

مجسمۀ بزرگ سلسال با ارتفاع ٥٣ متر و مجسمۀ کوچک بنام شمامه باارتفاع ٣٥ متر در دل کوه تراشيده شده و در مسير جاده قديمی ابريشم درتقريباً سه کيلومترى شمال شهر باميان قرار دارد. بودايى ها در ( قرون ٢-٥ ميلادى) زيست داشتند. اين دو مجسمه به حيث عجايب جهان، ثبت یونسکو ( سازمان فرهنگى ملل متحد) شده است.

بند امير،شهرغلغله، شهرضحاک و مغاره هاى اطراف بودا به حيث ساحات تاريخى و باستانى نيز ثبت يونسکو ميباشد. تيم باستانشناسی ( ايکوموس ) آلمان، مجسمه هاى بودا را به هزينۀ سه ميليون دالر تحکيم بندى نموده و توانسته هزاران قطعه از پارچه های آنرا شناسايی و بعد از نمره بندى، در محل مخصوص حفاظت نمايد. برخى قطعات جدا شده از پيکره هاى بودا از ٩٠ تا ١٠٠ تن وزن دارد. مردم مى گويند که مجسمه هاى بودا بايد بازسازى شوند.

همچنان در کنفرانس سال ١٣٨٦ که در شهر برلين آلمان با شرکت يونسکوى جاپان ، فرانسه و وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان داير شد تصميم گرفته شد که بايد پيکره هاى بودا در صورتى که پنجاه درصد پارچه ها و مواد فرو افتيدۀ آن تکميل شده باشد، دوباره به شکل سابق بازسازى شود. جاپان وعدۀ بيش از يکصد ميليون دالر را برای بازسازی پيکره هاى بودا داده است.

بعد از تخريب مجسمه هاى بودا، ياماگاتا هنرمند جاپانى، براى بازسازى پيكره هاى بودا از جاپانى ها پول جمع آورى ميكرد و تصميم داشت كه تصاوير دوبودا را با پرتاب اشعه لايزر در همان جاى که قرار دارند؛ انعکاس بدهد.

ياماگاتا گفته بود که تا سى ميليون دالر بودجه را براى پرتاب اشعه لايزر به عهده گرفته است و مردم تا دو سال آينده؛ تصاوير آنرا را در همان مکان قبلى مشاهده خواهند کرد.

اين هنرمند ميخواست سلسله اى ازتصاوير راروى صخره هاى تپه باميان با چهارده سيستم لايزر بتاباند كه علاوه بر مجسم شدن تصويرى دو پيکره، انرژى برق براى مردم محل نيز توليد ميشد. تيم باستان شناسان افغان و فرانسه، در مقابل مجسمه هاى بودا حفرياتى نيز داشته اند و تا حال بيش از ١٥٠ قلم آثار باستانى و تاريخى را از زير خاک کشف و بدست آورده اند. مهمترين این کشفیات را؛ هفت استوپه، سرهای سالم مجسمه ها، مجسمه هاى نیم تنه و بودای نشسته، انواع تيکرها، سنگ های تراش شده و مسکوکات طلا و نقره از دوران بوديزم تشکيل ميدهد. "استوپه" محلی را گویند که زایرین بودا در آن، نذرهای خود را جمع آوری میکردند. بودايى ها در ( قرون٢-٥ ميلادى)، زيست ميکردند.

در طول ده سال کاوشگری باستان شناسان داخلی وخارجی يک بودای خوابيدۀ ١٩ متری در قسمت پيشروى مجسمه هاى مخروبۀ بودا توسط تيم باستانشناسان افغان و فرانسوى نيز کشف شده است. زمريالى طرزى باستانشناس افغانى الاصل فرانسوى که اين تيم را رهبرى مى کند، مى گويد که وى در مورد کشف بوداى خوابيدۀ ٣٠٠ متره نيز تحقيق و کاوش مى نمايد.

نظر به کتاب هیوان سانگ یک زایر چینی در بامیان بودای خوابیده ٣٠٠ متری وجود دارد که موقعیت آن مشخص نیست که در چه قسمتی از بودا هاى مخروبۀ موقعیت دارد. هنوز هم باستان شناسان به این باورند که طبق معلومات هیوان سان بودای ٣٠٠ متری وجود خواهد داشت به این دلیل که تا هنوز هیچ مواردی از کتاب زایر چینی اشتباه بیرون نیامده است.

در اطراف اين دو مجسمه، حدود سه هزار مغاره از زمان بوديزم نيز به چشم ميخورد که هنوز هم صد ها خانوادۀ بى سرپناه در برخى از اين مغاره ها، زندگى بدوى را توام با فقر و تنگدستى پشت سر مىگذارند.

بند امیر

بند امیر در ولسوالی یکاولنگ ودر ٧٢ کیلومتری شمالغرب مرکز بامیان قرار دارد و در سال ١٣٨٩ به حيث اولين پارک ملى افغانستان در مساحت ٤٠ هزار هکتار زمین مسمى گرديده و از اهميت سياحتى به سطح کشور برخوردار است.

بند اميرهفت بند طبيعى و دلپذير دارد که به نام هاى ذوالفقار، هیبت، پودینه، قنبر، غلامان، بربر و پنيرک ياد مى شود اين بندها از ٩٠ تا ٤٩٦ هکتار مساحت دارند. عمق این بندهای آبی که در سال ١٣٥٢ توسط آب بازان آلمانی اندازه گرفته شده، تا به ٩٠ متر میرسد.

اين بندها به رنگ لاجوردی در دل کوههای خشک قرار گرفته که نمای طبیعی آن توجه هر بیننده را بخود جلب میکند.ماهی های رنگارنگ بزرگ و کوچک و صخره هاى آهکى آن، بر زیبايی این بند افزوده است.

اين منطقۀ سياحتى در اقتصاد مردم محل نيز نقش دارد. خانواده هاى ساکن در اطراف بندامير محصولات حيوانى مانند شير،مسکه، ماست و قروت و صنايع دستى از قبيل خامک دوزى و گليم را براى سياحان داخلى و خارجى ميفروشند و بازار آنها نسبت به گذشته بهتر شده است. در اين بند؛ هوتل، دکان و خيمه ها براى بودوباش مسافرين وجود دارد و با گرم شدن هوا، رفتن مردم از ساحات مختلف کشور و سياحان خارجى آغاز ميشود؛ مردم دسته دسته از اين بند طبيعى ديدن ميکنند و شب ها را درآنجا نيز سپرى مى نمايند.

براى فراهم آورى تسهيلات به سياحان، وزارت زراعت، کار اعمار کمپلکس را که شامل پخته کارى پیاده روها و ترمیم زیارت بند امیر مى گردد، نيز روى دست گرفته است. اين کمپلکس دارای مرکز آموزشی، آمریت پارک، مهمانخانه، دفاتر معلومات، امنیت، برج ارتفاعی، پارکینگ وسايط، اتاق جنراتور و تحویلخانه بوده و ٧٠٠ هزار دالر از بودجۀ وزارت زراعت هزينه برداشته است.

شهر غلغله

محققان عقیده دارند که شهر غلغله در زمان ملوک شنسبانیه واحتمالاً توسط ملک فخرالدین به عنوان مرکز شهر اعمارگردیده ودر اطراف آن نیز مغاره های وجود داشته که شهروندان بامیان در آن زیست داشته اند. بعد از سقوط خوارزم شاه بین سالهای ٦٠٧ و ٦١١ هجری به حیث مقر فرمانرواى جلال الدین خوارزم شاه مورد استفاده قرار گرفت ودر سال ٦١٨ هجرى چنگیز خان در این شهر یورش برده و این شهر ویران گردید.

قسمتی از ساختمانهای باقی مانده این شهر هنگام تهاجم امیر عبدالرحمن به عنوان دژ های نظامی مورد استفاده قرار گرفته وعساکر در آن ، جا بجا گردید. این شهر یکی از شهرهای دوره اسلامی است وبا آنکه فقط نشانه هايی از دیوارها وبرجهای این شهر باقی مانده،قرار بر این است که با بودجه حدود هفت ميلیون به عنوان یکی از آبدات تاریخی از طرف سازمان یونسکو بازسازى وحفاظت گردد.

شهر ضحاک

شهر ضحاک بر روی تپه ای مرتفع در ١٧ کیلومتری شرق مرکز بامیان در مسیر شاهراه بامیان کابل واقع شده است. این شهر طبق نظریه محققان از دوره ساسانیان باقی مانده ودر حمله چنگیز این شهر نيز تخریب شده است. همچنین در حمله چنگیز نواسۀ آن نیز در این شهر کشته شده که بقایای زیادی از بعضی عمارات آن با دیورا های نقش شده باقی مانده وهمچنین دژهای مستحکم نظامی در اطراف این شهر به مشاهده میرسد.

Image

Image

کوه بابا

سلسله کوه بابا وکوه عروس از عمده ترین کوه هاى مرتفع باميان بوده وبلند ترین قُلۀ کوه بابا بنام شاه فولادی ياد مى شود که ٥١٤٧ متر از سطح بحر ارتفاع دارد و در جنوب مرکز بامیان واقع است. در ارتفاعات این کوه، چهارحوض آبی طبیعی به عمق ١٠ الی ٢٠ متر و به وسعت ١٢الی ١٥ جریب زمین وجود دارد، که توجه هربیننده را به خود جلب ميکند. کوه های بابا در سال ١٣٩١هـ-ش رسماً در لست ساحه حفاظت شدۀ ملل متحد قرار گرفته است. سکی بازی از سال ١٣٨٧ هـ-ش بدينسو در دامنه های کوههای بابا رواج پیدا کرده که به گفته سکی بازان خارجی، بامیان مناسب ترین جای درافغانستان برای سکى بازى به حساب می آید.

براى اولين بار ١٢ زن داخلى و خارجى در سال ١٣٩٠در کوه هاى بابا سکی بازی کردند و تيم باميان برنده شد. بعداً در این کوه ،کوهنوردان امریکايى نیز آمده و کوهنوردی نموده اند. موزیم دربامیان وجود ندارد. تمامی آثار باستانی که در ده سال اخير توسط کاوشگری های تیم های فرانسوی آلمانی وجاپانی کشف شده است، توسط هيئت اين ولایت مهر و لاک شده است.

صد ها قلم آثار تاريخى به شمول دهها مجسمه وسرهای مجسمه در این ولایت کشف شده است ونیز صدها قلم از مسکوکات دوره اسلامی وبودايی در بامیان موجود است، اما به علت نبود موزیم همه این اقلام دور از انظار مردم ودرجعبه ها قفل گردیده است وتوسط گارد ها حفاظت میگردد.

قرار بر این بود که موزیم های غیر قابل انتقال در بالای کشفیات مانند مجسمه بوداى ١٩ متری استوپه های کشف شده اعمار گردد، اما تا هنوز در اين راستا عملاً اقدام نشده است.

ورزش

١٦فدارسیون ورزشی در بامیان فعالیت دارد که ١٢٧٤٠ تن به شمول ٧٠٠ ورزشکار اناث ثبت آمریت ورزشی بامیان میباشد. انواع ورزش های کُشتى ، بُزکشی ، سکی بازی و کوهنوردی شامل فدراسیون ورزش میشود. از همه بيشتر بزکشى در اين ولايت از جملۀ ورزشهاى سنتى و عنعنوى محسوب ميگردد.